SEKTÖREL ÖZELLİKLER VE UYGULAMALAR

P.O.S. (Yazarkasa Uygulaması)

    Sistemin Tanımı: Sistem, mağazaya gelen malların üzerine barkod sembollerinin basılmış olmasıyla yada barkodlu etiket yapıştırılması ile başlar. Satış anında bilgisayarlı yazar kasayla barkod sembollerinin okunarak kasa fişi-faturası beklemeksizin müşteriye verilmesiyle son bulur.

Sistem, mal giriş-çıkış trafiğinin yoğun olduğu büyük perakende veya toptan satış yapan mağazalarda büyük pratiklik sağlar. Mal hareketlerinin detaylı, süratli ve güvenilir olarak izlenmesine olanak verir. Bu tür mağazaların en büyük sorunlarından biri olan kasalardaki kuyrukların minimuma indirilmesi yine POS sistemiyle gerçekleştirilir.

Mağazaya gelen müşteri alış verişini yaparak ödeme için kasaya gelir. Kasiyerler yazar kasaya bağlı olarak çalışan barkod okuyucuları ile malın üzerindeki etiketlerden barkod sembollerini okuturlar. Genellikle barkod sembolleri ile o mala ait stok kodu bilgileri tanımlanır ve bilgiler kod çözücüler yoluyla ana bilgisayara aktarılır. Stok kodunun bilgisayara aktarılmasından sonra program yardımıyla o mala ait tanım ve fiyat bilgileri müşterinin göreceği küçük ekrana gönderilir. Mallar üzerindeki bilgiler okunurken aynı zamanda da müşteri fişi, faturası hazırlanır. Müşterinin verdiği para miktarı kasiyer tarafından bilgisayara girilir ve ödenmesi gereken para üstü her iki ekranda da görülür. Bu arada da para çekmecesi açılmıştır ve kasiyer para alış verişini tamamlar. Fatura kasiyer tarafından gerekirse onaylanır ve müşteriye verilir.

Gerçek zamanlı (real-time) mal denetimi yapılmasını sağlar. Kesilen faturaların muhasebeleştirilmesi ve stok durumuna yansıtılması manuel yöntemlere göre çok daha kısa bir zaman biriminde gerçekleşir. Stok seviyelerinin mal bazında gerçek zamanlı olarak izlenebilmesiyle malın devamlı elde bulunması ve gelen müşterinin ihtiyacı giderilerek müşteri tatmini sağlanır.

Gerçek zamanlı stok kontrolünün bir avantajı da malın elde bulundurma ve elde bulundurmama maliyetlerini minimuma indirmesidir. Elde bulunan gereksiz stokların yaratacağı maliyet önlenerek kuruluş finansal yapısı güçlenir. Enflasyonist ortamlarda kısa zamanda değişen fiyatların getireceği etiket maliyeti birim fiyatlar sadece bilgisayardan değiştirileceğinden ortadan kalkacaktır. Mal bazında stok kontrolü yapılacağından sipariş miktarları ve sipariş zamanları bilgisayar tarafından rapor olarak sunulacak ve gerekli işlemler buna göre programlanacaktır.

Eğer bir yayının ISBN veya ISSN numarası mevcutsa EAN-13 barkodunu bu yayın üzerinde kullanmak çok basittir. EAN Numarası ISBN veya ISSN numarasının önüne grup tanımlayıcısı (Dergiler için, 977 ve Kitaplar için 978) konur ve kontrol hanesi EAN-13 için gerekli olan rakamla değiştirilir. Oluşan EAN-13 numarasıyla barkod basılır. Bu firmaların herhangi bir kuruluştan üretici kodu almaları gerekmez. Eğer yayınevleri 978 veya 977 ile başlayan grup tanımlayıcılarını kullanıyorlarsa hiç bir aidat ödemek zorunda değildirler. EAN üyesi olmaları gerekmez. Sadece Biligi Hizmeti Sağlayıcı veya masterfilm üreticilerine EAN masterfilm bedelini öderler.

Stok Denetiminde Barkod Sisteminin İşleyişi:

Stok bölümünün büyüklüğüne, içerideki malların cinsine, iriliğine ve yerleşim planına bağlı olarak barkod sistemini farklı şekillerde düşünmek olasıdır. Örneğin stok malları tartma yoluyla belirleniyorsa tartı sonucu ve malın stok kodunu barkod etiketi halinde veren tartı cihazları seçilmesi daha avantajlıdır.

Öncelikle stok departmanının hareket gören giriş çıkış kapılarına (transfer yerlerine) birer barkod okuyucu yerleştirilir. Tabi bu arada stok departmanında hangi malın hangi koridora ve hangi gözde-rafta olduğu bilgisayara yüklenmiş olmalıdır.

Malların girişi esnasında üzerlerindeki etiketler okuyucularla okunarak hem gerçek zamanlı bir stok girişi hem de sipariş kontrolü yapılmış olur.

Okuma anında bilgisayara giden veriyle stoklarda bir birim (-koli-) mal girişi gerçekleşmiş olur. Stoktan mal isteniyorsa ya da mal çıkışı yapılıyorsa bu defa çıkan malın üzerindeki barkod etiketi okuyucuyla okunarak stoklardan anında bir birim düşülür.

Stokta hangi malın nerede olduğu bilgisayara girildiğinden mal aranmasında sadece barkod etiketi okunarak malın nerede olduğu bulunur. Yine yapılan program yardımıyla minimum stok seviyesine gelen malların belirlenmesi, sipariş listelerinin hazırlanması, mal hareketlerinin izlenmesi kolayca sağlanabilir. Stokta gerçek zamanlı ve tam denetimin sağlanmasıyla stok mal hareketleri, malın geri dönme süreci ve bunun gibi ayrıntılı daha bir çok rapor elde etmek mümkündür.

Aynı olay için sabit barkod okuyucuları değilde portatif tip okuyucular da kullanılabilir. Portatif okuyucular elde taşınabilen, fazla ağır olmayan ve üzerlerinde belleği bulunan programlanabilir okuyuculardır. Günlük mal giriş çıkışı yapılacağı zaman etiketler portatif okuyucular ile okunur. Portatif okuyucular programlanarak hangi malın nerede olduğu da program yardımıyla kolayca bulunabilir. Fakat bu sistem stok verileri anında bilgisayara ulaşmaz. Portatif okuyucularda toplanan veriler ancak bilgisayara aktarıldıktan sonra kullanılabilir. İlgili raporlarda anında değil de belirli periyotlarda alınabilir.

Portatif okuyucuların kullanılmasıyla bilgisayarın devamlı meşgul olması da önlenmiş olur. Bunun yanında stok sayımı gibi okuyucunun hareketli olması gereken durumlarda portatif okuyucular tercih sebebi olmaktadır.

Sadece stok, üretim, pazarlamada değil bunun gibi bilgi girişinin yapıldığı yüzlerce konuda barkod sistemi başarıyla uygulanmaktadır. Sonuç olarak doğru ve güvenli bilgi gereken her ortamda barkod’ la bir çözüm bulunabilir.

İlaç Sektöründe Barkod

Sağlık Bakanlığı’nın 21.05.1990 tarih ve 015996 sayılı talimatı gereği tüm ilaç üreticisi firmalar ürettikleri ilaçların ambalajları üzerinde barkod sembollerini kullanmak zorundadırlar. T.O.B.B. ve Sağlık Bakanlığı tarafından ortaklaşa belirlenen bir takım kriterlere uymak zorundadırlar;

Bu firmaların üretici kodları “9” ile başlar ve 5 haneli ürün kodlarının ilk 2hanesi Sağlık Bakanlığı’ ınca belirlenen farmasötik koddan oluşmak zorundadır. Ayrıca barkodların ambalajın yan yüzüne basılması, teneke, plastik ambalaj, kutu ihtiva etmeyen ithal ilaçlarda barkodlu etiket yapıştırılması gerekmektedir. Eğer ambalaj üzerinde mümkün olan en küçük barkod sembolünü dahi sığdıracak yer yoksa, yanlızca ilaç üreticisi firmalar sembol yerine rakamları basmakla yetinebilirler.

Bunların haricinde sistem diğer sektörlerdeki standart barkod uygulamalarından farklılık göstermez.

Bu tür ürünlere standart bir barkod numarası verilmediğinden T.O.B.B. değişik bir uygulama geliştirmiştir.

Mağaza içi uygulamada kullanılmak üzere ayrılan “2” numarası ile başlayan bu sistemde 13 hanenin dağılımı aşağıdaki gibidir:

28: Ağırlık ürünler için mağaza içi EAN-13 uygulamasını belirleyen önek

ÜÜÜÜÜ: Ürünün tüm ülke içerisinde tek olarak tanınmasını sağlayan ve T.O.B.B. - M.M.N.M. tarafından merkeze üye üretici firmaya verilen 5 haneli numara

GGGGG: Ürünün gram cinsinden ağırlığı (Örn : 1Kg 312 Gr. = 01312)

Bu uygulamada barkod basma yeteneği olan teraziler kullanılarak, ürün tartıldığı anda ona ait barkodlu etiketin (istenirse ürünün fiyatı ve adı vb. bilgilerde yer alabilir) basılması ve ürünün üzerine o anda yapıştırılması esastır.